Antalya Altın Portakal Film Festivaline yengeçten konuk olma şansı buldum. Çok filme gitmedim ama izlediğim bir iki tanesi için kısa bir şeyler yazmak istiyorum.
İlki Ferenc Török‘ün “Isztambul” (İstanbul)u. János (Andor Lukáts) karısını genç öğrencilerinden biriyle aldatan orta yaşlı bir akademisyen. Mimari üstüne ders veriyor ve iddiası dürüstlüğün yetenekten daha önemli olduğu. Ama János’un tam da olmadığı şey, dürüst bir kişi. Karısını aldatıyor, sorumluluk almıyor, halihazırda onun olan sorumluluktan kaçıyor ve bahane buluyor. Karısı Katalin’se (Johanna ter Steege), genç aşka meylederek kendisinden zamansal bağlamda uzaklaşan kocasından mekansal bağlamda uzaklaşmaya karar veriyor. Romanya sınırını geçtikten sonra da televizyonda gördüğü kim bilir kaç zamanlık hac durağı, ibadet merkezi İstanbul’a doğru yol almaya niyetleniyor. Takıları inceliyor, kullanımdan çıkmış, eski bir hamamı ziyaret ediyor, yeniden doğumuna aracı olmuş olan aracın küçük ölçekli bir oyuncağını alıyor. Hatta dini yolcuğuğu Kapadokya’da bitiyor. Katalin’in haccı, çoğu insanınki gibi yurdun doğusuna ve güneyine yöneliyor.
Az önce yaptığım hac okumasının zorlama olduğunu düşünenlerdenseniz kulübe hoşgeldiniz. Evet, bence de zorlama, yani bu film neredeyse tamamen anlatımsız. Ama zaten bu filmin okumasını yapmak istememin ve uzun zamandır bloga eklediğim ilk yazının bu olmasının nedeni belki de bu. Ara sıra okumalarımın aslında kastedilmemiş anlamları kapsadığı eleştirisini alıyorum. Ama bana soracak olursanız, herhangi bir anlatıya yüklediğiniz işlevin kastedilmiş olmasının ilk ağızdan gelen basit bir sağlama olmaktan öteye bir anlamı yoktur. Biraz postmodernist bir tavırla, film yaratım süreci izleme ediminin sonrasına da taşar ve anlamlandırma izleyicide biter. Bunu vurgulamak için de belki en uygunu, en göstergesiz, sade suya anlatı filmin okuması yapmaktı.
