İç Maymun – Üç Maymun

Film Servet karakterinin otomobil sürerken birine çarpmasıyla başlıyor. Ardından şoförü Eyüp yüklübir miktar para karşılığında suçu üstlenip hapse giriyor. Bu noktadan sonra öyküyü Eyüp’ün karısı Hacer’in Servet’le ilişkiye girmesi ve karakterlerin bu aldatma etrafında konumlanmaları götürüyor.
Alin Taşçıyan “Üç Maymun” eleştirisinde yönetmenin tavrını mizojin bulduğunu belirtmiş. Bu yorumuna gerekçe olarak, Hacer karakterinin, oğlu ve kocası tarafından günah keçisi muamelesi görmesi ve iç dünyasına dair hiç bir detay sunulmamasını göstermiş .
Eleştirmen sinema eleştirisinde sıklıkla düşülen bir hataya düşüp, yönetmen ve senaristin kurgusunu onların takdiriymiş gibi algılamış. Film eleştirisi yaparken öykü düzleminde kalıp karakterlerin başına gelenleri yönetmenin takdiri olarak değerlendirmeyi sinema eleştirisinde düşülebilecek en büyük hatalardan biri olarak görüyorum. Karakterlerin başına gelenler eserin yaratıcısının takdiri değildirler. Yani basitçe diyebiliriz ki olan, olması arzu edilen değildir. Ki aslında bunu sağlayan ironik bir biçimde tam da sinemacının hakkaniyet gözetmek zorunda olmaması. Yani aslında kendisinin de belirttiği gibi Hacer bir günahkar değil, günah keçisi muamelesi görüyor.
Filmde iki düzlemde üç maymun oynanıyor. Birincisi karakterlerin kendi aralarında oynadığı. İsmail görmezden geliyor. Anahtar deliği planıyla gözüne vurgu yapıldıktan hemen sonra evi terkederek görmemiş gibi davranıyor. Evet sonradan annesine çıkışıyor ama asıl gördüğünü söylemiyor. Eyüp konuşmayı reddediyor. Bildiği gerçeği bilmezden gelerek hapse giriyor. Kadın milleti zaten laftan anlamıyor. Bunun vurgulandığı sahneyse Hacer’in Servet’le tartıştığı sahne.
Üç maymun oynanan ikinci düzlemse filmin anlatım ögeleri. Kamera filmin başında kazayı görmüyor. Servet kaza mahallini terkettiğindeyse yerde yatan bedene yaklaşmayı reddediyor. Ardından Eyüp hapse giriyor ve hapisteki dokuz aylık yaşamına amorsundan İsmail’i görerek izlediğimiz ziyaret sahneleri hariç tanık olmuyoruz. Yönetmen Servet’in vurulmasını da göstermeyerek bunu sonradan İsmail’e itiraf ettiriyor. Bence Nuri Bilge Ceylan’ın Hacer için çektiği ıslak çocuğu kullanmamış olmasının nedenlerinden biri bu. Hacer’in bilgi derinliğindeki çocuk aynı otoyolda yatan insan bedeni ve Servet’in vurulması görüntüleri gibi birer suçun kaynağı olarak gösterilmiyor. Eyüp ve İsmail’in Hacer’den çıkardıkları suçluluk duygusunun bir kaynağı olmalıydı.
Hacer’in kendi anı sekansına sahip olmamasının diğer nedeni ise kendi yaşamının denetiminin elinde olmaması. Kendine ait olmasına rağmen kafası gibi karmakarışık çantasının içindeki telefonu uzun bir aramadan sonra bulabiliyor. Oysa Eyüp elini attığı gibi telefonu çıkarıyor. Hacer’in yaşamının denetimi ve çantasının içindekiler gibi zihninin derinlikleri de erkekler tarafından beyan edilmiş yani sahiplenilmiş durumda. Bu da bizi üç maymun metaforunun asıl işlevine götürüyor. Fikir, anı ve kavramların sahipliği beyan etme üzerinden tanımlanıyor. Eyüp, sadece yalan bir itirafla suçu üstlenmiş oluyor. Ve böylece gerçekten suçlu durumuna düşüyor. Anlatan eylemin sahibi oluyor. Yönetmen eylem üzerindeki birincil hakkı söyleyenin üzerine atayarak anlatımının söyleme sorumluluğu üzerine olduğunu belirtmiş oluyor. Aynı şekilde İsmail’in Servet’i vurmasını da görmüyoruz. Üstlendiği suçu işledi mi bilmiyoruz.
Son olarak yönetmenin özellikle altını çizdiği bir yanlış okumayı eleme sorumluluğunu aradan çıkarmak istiyorum. Eyüp’ün çantadaki telefona istediği an ulaşmasının bir diğer anlamı iki sahne arasında geçen sürede Hacer’in yaşamının düzene girmesi olabilirdi. Ama yönetmen Hacer’in intihar etmek üzere pervaza çıktığı planı yanlış konumlandırarak ve tam da bu eylemin denetimini Eyüp’e vererek bu yanlış okumayı başarıyla bertaraf etmiş.

About Rafızi


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: