Derin Siyah Kontrastlı – Black Swan

Siyah kuğu, evrim kuramından aşina olduğumuz anlamıyla bir ara geçiş formu (Ben geçişsel form demeyi tercih ediyorum. Çünkü orijinali de “transitional form”.). Zaten film boyunca aranıyor olması da bundan. Nina’nın (Natalie Portman), güncel bir “Kuğu Gölü” yorumu elde etmek isteyen koreografı (Vincent Cassel) tarafından içindeki siyah kuğuyu insanla aşılamaya zorlanmasına tanık oluyoruz. Bu arada, zamanının geçtiğini kabullenemeyen ve elbette ardılından daha az kuğu, daha çok insan olan öncülü Beth (Winona Ryder) bacaklarını yitirerek mobilitesini kaybediyor. Yani yönetmenin, bakacın ardındaki Jüpiter’in gazabına uğruyor. Kariyerini Nina için feda ettiğini, yani onun günahları için öldüğünü iddia eden annesi kızının metamorfozunu en çok yadırgayan kişi oluyor ve kızının, düşlerin yapıldığı maddeden, uçucu bir nesneye, bir göksel yaratığa dönüşümünden, “Tatlı kızım nerede?” sözüyle şikayetçi oluyor.

Filmin çoğu okuması ve proto okumasında rastladığımız, kusursuza yakınsama meselesi de siyah kuğuyu bir geçişsel form olarak bellediğimiz zaman anlamlanıyor. Evrim kuramına aykırı olmayan bir algıya göre, her beden gibi insan bedeni de akıllı bir tasarımla yaratılmamış olacağı için bir eylemin, özellikle de burada söz konusu olan gibi bir öykünme eyleminin kusursuz ve eksiksiz icracısı olamaz. Hiçbir evrim süreci kusursuzu yakalayamaz. Evrim süreci kusursuza yakınsayabilir. Nina’nın geçirdiği metamorfozun onu bir göksel yaratık niteliğine kavuşturma odaklı olması birkaç şekilde ima edilmiş. Nina ölmeden hemen önce sahneye kurulu rampayı tırmanıyor. Ve hemen ardından kendisini aşağı bırakıyor. Sinemada düşme eyleminin birkaç kalıplaşmış anlamı vardır. Gerçeğe, bilgiye, özellikle düşen kimse, onun bilgisine erişme; orgazm; bedenden kurtulma, yücelme, maneviyata erme. Bunların hepsi “Black Swan”ın temalarına yakıştırılabilecek anlamlar. Bu yükseliş düşüşün yanı sıra, Nina’nın arkadaşı ve yedeği olan Lily’nin (Mila Kunis), yeraltına indikleri sahnede Nina’ya bir hap uzatıp, “Bu seni gökyüzüne çıkarır.” dediği sahne var. Annesiyse Nina’nın siyah kuğuya yakınsamasının her aşamasında beyaz-pembe eğilimli bakiresini geri istiyor. Nina’nın metamorfoz sürecindeki en kritik sahnelerden biri hayvanlarını kirli çamaşır giderine attığı sahne. Ben bu sahneyi, Nina’nın, odasındaki ideal tam tür imgelerinden kurtulması, kendisinin de her birey gibi bir geçiş formu olduğu bilgisiyle barışması olarak okumayı tercih ediyorum. Bunun da ötesinde, bütün filmi bir kendiyle barışma filmi olarak okuyorum.

Darren Aronofsky filmin çekimlerini hem 16 mm film, hem de Canon EOS 7D ve EOS-1D Mark IV kullanarak tamamlamış. Bence yönetmenin, ana akım sinemanın pelikülden dijitale geçiş aşamasında olduğu bir dönemde çektiği metamorfoz temalı filmini hem film, hem de dijital video formatında çekmiş olması boşuna değil. Darren Aronofsky dijital kameraları filmin metro sahnelerinde, yani filmin mekansal geçiş anlarında kullanmış. Şehrin iki yakası arasında gerçekleşen ve Nina’nın fizyolojik metamorfozunun mekansal karşılığı olan bu metro yolculukları, bedensel kısıtlamalarından kurtulma yolunda metamorfoz geçirmekte olan Nina’yla, bedeninden, yani pelikülden kurtulma aşamasındaki sinemanın içinde bulunduğu göksellik-uhreviyata eriş (çünkü dijital video, bedeninden arınmış sinemadır) arasında bir benzeşim kuruyor.

Darren Aronofsky iyi bir yönetmen ama çok üstün nitelikli olduğunu söylemek mümkün değil. “Black Swan” ise, yine bir başyapıt olmamakla birlikte, Darren Aronofsky’nin en iyi filmi. Ayna metaforunun görece beylik anlamları, ve şeyleşme metaforu olarak düşme gibi biraz eskimiş bir şablonun kullanılması gibi kaba hatlı anlatımsallıklar, “Requiem for a Dream” ve “The Fountain”da da görülebilecek olan bir kör göze parmak anlatımsallığın izlerinin, yönetmenin sinemasında hala görülür olduğunu gösteriyor.

About Rafızi


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: